Nghiên cứu

NGÀNH BIA TẠI VIỆT NAM

Lịch sử ngành bia Việt Nam

Sản xuất bia được người Pháp đưa vào nước ta cuối thế kỷ 19, chính là Nhà máy Bia Hà Nội và Nhà máy Bia Sài Gòn.

Từ những năm 1970 do chính sách đổi mới, mở cửa của Đảng và Nhà nước ta, đời sống của các tầng lớp nhân dân có những bước cải thiện quan trọng, lượng khách du lịch, các nhà đầu tư vào Việt Nam tăng nhanh, càng thúc đẩy sự phát triển của các ngành kinh tế.

Do đó, chỉ trong thời gian ngắn, ngành Bia Việt Nam đã có những bước phát triển quan trọng, thông qua việc đầu tư, khôi phục sản xuất của các nhà máy bia sẵn có, mở rộng đầu tư liên doanh với nước ngoài và xây dựng thêm các nhà máy bia của các địa phương, Trung ương, tư nhân và cổ phần trên phạm vi cả nước.

Tình hình hiện tại

Với gần 4 tỷ lít bia được tiêu thụ trong năm 2016, Việt Nam trở thành thị trường bia lớn thứ ba thế giới, sau Nhật Bản và Trung Quốc. Năm 2017, Việt Nam lọt Top 10 thị trường bia lớn nhất thế giới, dù lượng bia tiêu thụ tại Việt Nam liên tục tăng nhưng vẫn chưa nằm trong 20 nước tiêu thụ bia nhiều nhất thế giới tính theo đầu người.

Mức tiêu thụ bia tăng lên nhanh chóng đã đẩy Việt Nam lên cao hơn trong bảng xếp hạng các thị trường bia lớn của khu vực và thế giới. Hiện Việt Nam là quốc gia tiêu thụ bia cao nhất Đông Nam Á, đứng thứ ba châu Á, sau Nhật Bản và Trung Quốc và nằm trong top 25 của thế giới.

Cuối năm 2017, thị trường bia Việt Nam đã “dậy sóng” khi 53,59% cổ phần của Tổng công ty Bia – Rượu – Nước giải khát Sài Gòn (Sabeco) với trị giá gần 5 tỷ USD đã thuộc về Thaibev.

Ngành Bia phát triển tạo điều kiện cho các ngành sản xuất khác phát triển như: nông nghiệp, giao thông, cơ khí, bao bì (nhựa, thủy tinh, giấy, kim loại,…).

Thách thức: Chuỗi giá trị ngành bia Việt Nam bắt đầu bằng việc nhập khẩu gần như 100% nguyên liệu đầu vào từ các quốc gia sản xuất chính tại châu Âu, Úc… khiến cho các doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc chủ động nguồn cung và phải chịu rủi ro tỷ giá, ảnh hưởng đến biên lợi nhuận của các doanh nghiệp trong ngành. Cuộc chiến chống hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng sẽ tiếp tục là một thách thức lớn đối với các doanh nghiệp trong ngành.
Ngành bia Việt Nam chịu sự chi phối và kiểm soát của Nhà nước với các chính sách tuyên truyền, tác động làm giảm tiêu thụ rượu bia, và nổi bật nhất là lộ trình tăng thuế tiêu thụ đặc biệt. Bên cạnh đó, việc Việt Nam hoàn thành và triển khai đàm phán ký kết nhiều hiệp định thương mại tự do với các bên, cam kết cắt giảm thuế quan cho các mặt hàng nhập khẩu đã gia tăng cạnh tranh lên ngành bia nội địa. Các hãng bia ngoại nhờ đó có cơ hội gia nhập vào thị trường, các sản phẩm bia ngoại được nhập khẩu ồ ạt vào thị trường Việt Nam, tạo áp lực cạnh tranh gay gắt lên các doanh nghiệp trong ngành, đặc biệt là trong phân khúc bia cao cấp.
Sabeco (Saigon Export, 333′ export, Saigon Lager) và Habeco thống lĩnh phân khúc bình dân và trung cấp; trong khi đó phân khúc bia cao cấp lại thuộc về các hãng bia ngoại.
Trong tháng cuối cùng của năm 2017, một trong những tâm điểm thu hút sự chú ý của giới đầu tư là thương vụ thoái vốn nhà nước tại Sabeco. ‘Đánh bại’ Sabeco cả về doanh thu lẫn lợi nhuận dù thị phần kém xa, Heineken mới thực sự là công ty thống trị thị trường bia Việt.

Sự tăng trưởng mạnh mẽ của bộ đôi Heineken và Sabeco đã khiến các hãng bia khác trên thị trường như Habeco, Carlsberg, Masan Brewery, AB Inbev, Sapporo… bị bỏ lại khá xa.
Trong khi cả Sabeco và Heineken đều tăng trưởng 2 chữ số thì doanh thu năm 2016 của cả Habeco và Carlsberg đều gần như bất động. Hãng bia lớn nhất thế giới AB Inbev với thương hiệu Budweiser sau vài năm vào Việt Nam cũng mới thu được kết quả hết sức khiêm tốn với doanh thu chưa đến 200 tỷ đồng.

Phân tích ngành Bia Việt Nam theo mô hình PESTLE

Chính trị

Đang cập nhật.

Kinh tế

Thu nhập của người dân phân hóa mạnh giữa các khu vực nông thôn và thành thị. Do đó, xu hướng và thói quen tiêu thụ của người Việt giữa các khu vực cũng khác biệt đáng kể, phụ thuộc vào mức thu nhập của từng người. Trong hoạt động công nghiệp, ngành bia – rượu – nước gải khát có hiệu quả kinh tế cao so với các ngành khác.

Xã hội

Cơ cấu dân số vàng, trình độ dân trí ngày càng cao, sự phát triển của tầng lớp trung lưu và triển vọng kinh tế ổn định của chính phủ là những yếu tố chính giúp cho người tiêu dùng Việt lạc quan hơn, chi tiêu nhiều hơn và uống bia nhiều hơn. Các hãng bia nội địa chưa đủ năng lực cạnh tranh tại phân khúc bia cao cấp, trong khi xu hướng cao cấp hóa đang diễn ra mạnh mẽ. Lợi nhuận từ phân khúc này đang dồn về các hãng bia ngoại.

Công nghệ

Công nghệ không phải yếu tố trọng yếu đối với ngành bia và quy trình sản xuất bia tại Việt Nam.

Pháp luật

Mặc dù mang lại nguồn thu thuế dồi dào cho ngân sách nhà nước, ngành bia cũng như toàn ngành đồ uống có cồn được nhận định là có tác động tiêu cực đến sức khỏe của người tiêu dùng và an ninh xã hội. Do vậy, chính phủ cũng như nhiều tổ chức xã hội đã có nhiều hoạt động để hạn chế tăng trưởng của ngành bia như tổ chức tuyên truyền, giáo dục về tác hại của bia rượu hay mạnh tay nhất là tăng thuế tiêu thụ đặc biệt. Gia nhập WTO Việt Nam sẽ áp dụng mức thuế tiêu thụ đặc biệt cho tất cả sản phẩm bia, không kề đến hình thức đóng gói.

Môi trường

Điều kiện thiên nhiên không phù hợp cho việc phát triển vùng nguyên liệu, khiến cho các doanh nghiệp sản xuất trong nước phải nhập khẩu gần như 100% nguyên liệu đầu vào, chịu rủi ro cao về biến động nguồn cung, biến động giá và biến động tỷ giá.

Phương hướng cho các doanh nghiệp bia Việt Nam

Mức độ cạnh tranh của thị trường

Không chỉ gặp cạnh tranh gay gắt từ các nhà sản xuất trong nước, bia Việt còn phải cạnh tranh với các loại bia nhập khẩu đang ồ ạt tiến vào thị trường. Nhờ vào các FTA được ký kết khiến cho thuế nhập khẩu bia giảm mạnh, xu hướng tiêu dùng cao cấp hóa và thu nhập cá nhân tăng, các dòng bia nhập ngoại dường như đang được ưa chuộng hơn, đặc biệt là tại các tỉnh, thành phố lớn. Trong những năm tới đây, do thị hiếu người tiêu dùng trong nước thay đổi, các loại bia mới, đặc biệt là bia nhập khẩu trong phân khúc cao cấp, sẽ hiện diện ngày càng nhiều trên thị trường Việt Nam, tạo áp lực lên các loại bia sản xuất trong nước bắt buộc phải nâng cấp cả về chất lượng, mẫu mã và chủng loại sản phẩm.

Rủi ro mới gia nhập ngành bia

Người Việt có xu hướng chỉ tiêu thụ các thương hiệu bia quen thuộc và lâu đời, vì vậy, để có thể sống sót và tồn tại được trên thị trường bia Việt, các hãng bia mới sẽ cần phải đầu tư mạnh cho hoạt động marketing thương hiệu và chấp nhận thua lỗ trong những năm đầu để có được chỗ đứng trong nhận thức người tiêu dùng.
Rủi ro về sản phẩm thay thế (thức uống có cồn)
Với tốc độ dân số già hóa nhanh, tỷ lệ người chuyển sang tiêu thụ rượu mạnh sẽ tăng lên, từ đó ảnh hưởng đến lượng tiêu thụ bia trong ngành.

Các sản phẩm bia ít cồn

Hiện nay, loại bia không cồn sản xuất nội địa duy nhất trên thị trường Việt Nam là bia Sagota (gia nhập thị trường từ năm 2014), cùng với các dòng bia nhập khẩu khác như bia Bavaria của Hà Lan hay bia OeTTinger của Đức… Các sản phẩm này tập trung vào phân khúc khách hàng là người ăn chay và những người có vấn đề trong gan hay đường tiêu hóa. Tuy tỷ trọng tiêu thụ của loại bia này trên thị trường trong nước hiện nay còn rất thấp, nhưng về dài hạn, dự đoán bia ít/không cồn sẽ được người tiêu dùng Việt tích cực đón nhận và ưa chuộng.

2018-12-05T19:21:57+07:00

Đọc tiếp