Nghiên cứu

NGÀNH XÂY DỰNG TẠI VIỆT NAM

Vài nét về lịch sử ngành xây dựng tại Việt Nam

Ngày 29/4/1958, theo Nghị quyết của kì họp thứ VIII Quốc hội khoá I do Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ tọa đã quyết định thành lập Bộ Kiến trúc – nay là Bộ Xây dựng. Từ đó đến nay, ngày 29/4 hàng năm đã trở thành ngày truyền thống của ngành xây dựng Việt Nam.

Ngành xây dựng đã có những bước tiến đáng kể theo hướng hiện đại, cả trong lĩnh vực xây dựng công trình, vật liệu xây dựng, kiến trúc và quy hoạch xây dựng, phát triển đô thị và nhà ở; năng lực xây dựng công trình có nhiều tiến bộ, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu về xây dựng, kể cả những công trình quy mô lớn, đòi hỏi chất lượng cao, công nghệ hiện đại ở trong và ngoài nước.

Qua gần 60 năm liên tục phát triển, ngành xây dựng đã góp phần to lớn vào việc hoàn thành các nhiệm vụ kinh tế – xã hội của đất nước, từng bước đổi mới, phát triển và hội nhập khu vực và quốc tế. Những thành tựu đạt được đã khẳng định vai trò của ngành xây dựng trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, mang lại niềm tự hào cho các thế hệ tiếp nối trong ngành xây dựng Việt Nam.

Tình hình ngành xây dựng các năm vừa qua 

Thị trường xây dựng phát triển từ năm 2016. Theo Tổng cục Thống kê, giá trị sản xuất ngành xây dựng 2016 ước đạt gần 1,1 triệu tỷ đồng. Ngành xây dựng vẫn tiếp tục giữ được mức tăng trưởng 2 con số ở mức 11,8%.

2 nhà thầu xây dựng dân dụng lớn nhất trên sàn hiện nay là Coteccons (CTD) và Hòa Bình (HBC) đều đang tích cực thay đổi chính mình để thích ứng với chu kỳ ngành. Ngành xây dựng ở Việt Nam là một trong những cơ hội thuận lợi nhất ở Đông Nam Á khi mức độ đầu tư công, tư nhân và đầu tư nước ngoài tăng lên tạo ra cơ hội cho các cơ sở hạ tầng và xây dựng các phân khúc.

Tại báo cáo đánh giá về thực trạng chất lượng nhân lực ngành xây dựng của Tổng Hội Xây dựng cho thấy, cả nước có khoảng gần 78.000 doanh nghiệp hoạt động trong ngành xây dựng với khoảng 4 triệu lao động. Tuy nhiên, chất lượng nguồn nhân lực ngành xây dựng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của thị trường. Nhiều công trình vẫn phụ thuộc vào nhân lực nước ngoài, kể cả lực lượng thiết kế, giám sát, vận hành thiết bị tiên tiến như công trình giao thông ngầm, công trình hóa chất phức tạp, công trình cao trên 50 tầng… Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến việc doanh nghiệp xây dựng trong nước không cạnh tranh nổi khi đấu thầu nhiều dự án trong và ngoài nước. Vì vậy có thể suy ra nhân lực ngành xây dựng còn thiếu số lượng và yếu chất lượng. Hiện nay, việc phát triển công trình xanh (CTX) ở Việt Nam mới ở giai đoạn đầu và chưa có nhiều hoạt động thực sự hiệu quả.

Dự báo sắp tới

Doanh nghiệp xây dựng tăng trưởng khả quan trong 2018. Báo cáo triển vọng ngành 2018 của Công ty Chứng khoán Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BSC) cho biết, thị trường xây dựng cơ sở hạ tầng được dự báo sẽ tiếp tục tăng trưởng tốt nhờ vào vốn FDI dự kiến sẽ tiếp tục tăng mạnh. BSC kỳ vọng năm 2018, ngành Xây dựng sẽ được hưởng lợi lớn từ vốn FDI sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh nhờ vào: Việt Nam vẫn là nước có chi phí nhân công thấp trong khu vực; và các ưu đãi, hỗ trợ của Chính phủ sau sự thành công của Hội nghị APEC.

Theo dữ liệu thống kê từ Bloomberg, các doanh nghiệp Xây dựng tại Việt Nam đang được định giá tương đối hấp dẫn mức trung vị P/E và P/B của ngành lần lượt là = 6,5 và 1,7 so với mức 21,9 và 1,6 của khu vực. Đến năm 2020 là nhu cầu về cát xây dựng (cát san lấp, cát đổ bê tông, cát xê tô) trữ lượng cát năm 2015 khoảng 50-60 triệu m3 mỗi năm. Đến năm 2020 khoảng 130 triệu m3/năm. Nhu cầu từ năm 2016 đến năm 2020 cần 2,1 đến 2,3 tỉ m3 cát. Trong khi đó, trữ lượng dự báo hiện nay chỉ hơn 2 tỉ m3.

TOP 10 CÔNG TY XÂY DỰNG UY TÍN LỚN NHẤT TP.HCM

– Công ty CP xây dựng Coteccons

– Tập đoàn xây dựng lớn nhất tại Việt Nam và kinh doanh địa ốc Hòa Bình

– Công ty TNHH Đầu tư xây dựng Unicons

– Tổng công ty Đầu tư phát triển hạ tầng đô thị UDIC

– Công ty CP xây dựng Phục Hưng Holdings

– Công ty TNHH Xây dựng dân dụng và Công nghiệp Delta

– Tổng công ty 319 Bộ quốc phòng

– Công ty TNHH Cơ khí và Xây dựng Posco E&C Việt Nam

– Công ty CP Xây dựng 1 Cofico

– Công ty CP xây dựng 47

ĐẠI DIỆN BỘ XÂY DỰNG NÊU NHẬN ĐỊNH:

Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản là 3 thị trường xây dựng lớn giúp Châu Á – Thái Bình Dương giữ thị phần lớn trong ngành xây dựng toàn cầu. Khách sạn, nhà nghỉ dự kiến sẽ giảm xuống trong năm 2018 sau sự tăng trưởng vào năm 2017. Cùng với những hạn chế về nguồn nhân lực, giá cả nguyên vật liệu sẽ tiếp tục có tác động mạnh đến ngành xây dựng vào năm 2018 và những năm sắp tới.

Ngành xây dựng toàn cầu 2030, bản báo cáo thứ 4 từ Global Construction Perspectives và Oxford Economics, đưa ra chỉ số tăng trưởng của ngành xây dựng toàn cầu trung bình vào khoảng 3.9% hàng năm cho tới 2030, vượt mức GDP toàn cầu 1%, nhờ vào việc các nước phát triển hồi phục từ nền kinh tế thiếu bền vững và các nước đang phát triển tiếp tục công nghiệp hóa.

Qua những dự đoán trên thì cơ hội cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng:

  • Nhu cầu đối với các dự án cơ sở hạ tầng đô thị trong vận tải và vệ sinh trong 10 năm thời kỳ dự báo đến năm 2026 sẽ tăng lên, song song với đô thị hóa.
  • Các cơ hội lớn hơn cho hợp tác nhà nước – tư nhân (PPP) như chính phủ tìm kiếm tăng cường sự tham gia của tư nhân vào lĩnh vực cơ sở hạ tầng.
  • Nỗ lực thực hiện cải cách sẽ giúp cải thiện môi trường kinh doanh của đất nước, thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài lớn hơn.
    Thử thách hiện nay của ngành xây dựng trong 1-2 năm trở lại đây:
  • Sự thâm hụt ngân sách ở Việt Nam do thiếu sự thận trọng chi tiêu có thể làm suy yếu sự phát triển cơ sở hạ tầng cần thiết và vẫn là một điểm yếu trên tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ.
  • Nguy cơ ngày càng tăng của suy thoái kinh tế ở Hoa Kỳ do hậu quả của những tác động làm méo mó sự giảm bớt định lượng của FED có thể ảnh hưởng đến nền kinh tế Việt Nam, Xuất khẩu của Việt Nam có mức độ thương mại cao với thị trường Hoa Kỳ.

Công trình xanh (CTX) là công trình giảm tối đa các tác động xấu tới môi trường tự nhiên và sức khỏe con người thông qua việc sử dụng năng lượng, nước và các nguồn tài nguyên một cách hiệu quả; bảo vệ sức khỏe người sử dụng và nâng cao năng suất lao động; giảm thiểu chất thải, ô nhiễm và hủy hoại môi trường… Hiện nay, việc phát triển công trình xanh (CTX) ở Việt Nam mới ở giai đoạn đầu và chưa có nhiều hoạt động thực sự hiệu quả. Bộ Xây dựng đã ban hành “Kế hoạch hành động của ngành xây dựng về tăng trưởng xanh đến năm 2020, định hướng đến năm 2030”; trong đó, thu hút các doanh nghiệp BĐS phát triển các CTX trên phạm vi toàn quốc, tạo lập nền tảng cơ bản cho việc hình thành một thị trường BĐS “xanh” của Việt Nam.

Các phương hướng để thích nghi với thị trường hiện nay

Nhà lắp ghép, nhà di động 

Công nghệ chế tạo sẵn trong xây dựng đã phát triển cách đây vài năm và cũng đã có những thành tựu đáng kể, tuy nhiên vẫn chưa được áp dụng rộng rãi. Ngày nay cùng với sự phát triển của các kỹ thuật công nghệ mới, đặc biệt là sự phát triển của ngành công nghiệp tự động hóa sẽ giúp sắp xếp, tiêu chuẩn hóa quy trình sản xuất, chuyển giao công nghệ trên toàn thế giới. Tương lai chúng ta hoàn toàn có thể hy vọng trên sự phát triên của ngành công nghệ chế tạo và tự động hóa, việc xây dựng 1 ngôi nhà chỉ mất 24 tiếng và hầu như không cần tới sự tác động của con người.

Để có thể áp dụng công nghệ chế tạo sẵn tốt yếu tố quan trọng là tích hợp công nghệ. Tích hợp các công nghệ để tăng cường hợp tác, trao đổi, đồng bộ hóa thông tin trong doanh nghiệp tiếp tục là xu hướng phát triển trong ngành xây dựng.

Kết nối thông tin

Mô hình BIM (Building Information Modeling) cung cấp các bản vẽ xây dựng điện tử hoặc bản in trong đó thể hiện một số lượng đáng kể các chi tiết. BIM cung cấp một cái nhìn tổng thể rõ ràng về công trình giúp các bên liên quan đến dự án đưa ra các quyết định phù hợp, giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả công việc. BIM tạo ra cho tất cả các nhà thầu cơ hội ngồi lại với nhau và làm việc về các vấn đề trước khi bắt đầu xây dựng. Các chuyên gia về thị trường đã nhận ra và đón đầu xu hướng kết nối thông tin đễ tạo ra sân chơi chung giúp các doanh nghiệp xây dựng cạnh tranh minh bạch hơn, hiệu quả hơn, chính là xu hướng để ngành phát triển một cách bền vững.

Công nghệ 3D

Công nghệ in 3D đã vượt qua chính mình để lấn sân sang lĩnh vưc xây dựng, làm nên bất ngờ cho nhiều công trình trên thế giới. Công nghệ in 3D được phát hiện là công nghệ cực kì hữu ích và hiệu quả khi hỗ trợ thiết kế và xây dựng cho công nhân và các kiến trúc sư, đảm bảo cho sức khỏe và sự an toàn cho người lao động khi làm việc trong môi trường độc hại hoặc nguy hiểm. In 3D chính là phát minh giúp tạo ra những vật liệu xanh,

nguyên liệu bền vững để xây dựng các công trình thân thiện với môi trường, chẳng hạn gạch xanh. Công nghệ này giúp xây dựng không cần dùng gạch, các ngôi nhà in 3D vừa có hiệu quả về kinh tế.

Phong cách mới lạ trong xây dựng dân dụng

Xu hướng đưa con người trở lại, gần gũi với thiên thiên xanh tươi đang rất được ưa chuộng tại những thành phố lớn. Xây nhà trên cây chưa được phổ biến ở Việt Nam. Xu hướng này phổ biến ở các nước Châu Âu.

Xu hướng các kỹ thuật mới

“Kanawatsugi” ở Nhật Bản, là thuật ghép mộng gỗ. Đây là một kỹ thuật phức tạp và đòi hỏi người thợ ngoài tài năng còn phải rất kiên trì để có thể ghép nối một cách chính xác các thanh gỗ, ghép gỗ với một thanh gỗ lồi (mộng) và một thanh gỗ lõm (lỗ mộng), hai thanh gỗ có thể kết hợp với nhau một cách khăng khít. Những ngôi nhà xây bằng kỹ thuật này tồn tại lên đến 100 năm mà không bị mục nát hay lỏng lẻo. Tuy nhiên đây là một kỹ thuật phức tạp và đòi hỏi người thợ ngoài tài năng còn phải rất kiên trì để có thể ghép nối một cách chính xác các thanh gỗ. Vì vậy không phù hợp với các công trình có quy mô lớn vì tốn nhiều thơi gian, đòi hỏi lực lao lông động lành nghề về kỹ thuật này nhiều.

Phân tích ngành xây dựng tại Việt Nam hiện nay

Chính trị

Các hoạt động đào tạo và dạy nghề hiện nay chưa phối hợp và gắn bó mật thiết với doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp tư nhân vừa và nhỏ, chưa hội nhập nhiều với quốc tế, chưa liên kết các cơ sở thành mạng lưới đào tạo và dạy nghề xây dựng có gắn với thị trường xây dựng.

Kinh tế

Các nguyên vật liệu, tư liệu sản xuất của ngành vật liệu xây dựng chủ yếu là những sản phẩm chịu ảnh hưởng rất lớn về vấn đề giá cả so với thị trường thế giới. Chỉ một biến động nhỏ diễn ra trên thị trường thế giới ít nhiều cũng ảnh hưởng tới giá cả nguyên vật liệu trên thị trường Việt Nam.

Xã hội

Các hoạt động đào tạo và dạy nghề hiện nay chưa phối hợp và gắn bó mật thiết với doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp tư nhân vừa và nhỏ, chưa hội nhập nhiều với quốc tế, chưa liên kết các cơ sở thành mạng lưới đào tạo và dạy nghề xây dựng có gắn với thị trường xây dựng.

Công nghệ

Việt Nam ta đang trong thời kì công nghiệp hóa – hiện đại hóa, công nghệ 4.0. Đầu tư công nghệ, thiết bị máy móc là hoàn toàn cần thiết để các công ty hoạt động trong ngành xây dựng đi kịp bước tiến của thời đại.

Pháp luật

Theo Bộ Xây dựng, Nghị định 59 của Chính phủ về quản lý dự án đầu tư và Luật Xây dựng đang tồn tại một số vấn đề làm ảnh hưởng đến sự phát triển của ngành. Số lượng văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh hoạt động đầu tư xây dựng ở nước ta nhiều nhưng rất chồng chéo, thiếu tính đồng bộ, hệ thống.

Môi trường

Việc thiếu hụt điện nghiêm trọng vào mùa khô mở ra nhu cầu lớn về việc phát triển và mở rộng nguồn sản xuất điện.

2018-12-06T10:30:40+07:00

Đọc tiếp