Nghiên cứu

NGÀNH DỆT MAY TẠI VIỆT NAM

Lịch sử ngành dệt

Giai đoạn trước 1954, ngành may ra đời chậm hơn ngành dệt, 2 ngành này không được quan tâm phát triển.

Giai đoạn 1955 – 1975, giai đoạn vừa xây dựng vừa chi viện cho tiền tuyến.

Giai đoạn 1976 – 1990, ngành dệt – may phát triển năng lực sản xuất, thành lập nhiều nhà máy mời trên cả nước.

Giai đoạn 1991 – 1999, sản xuất kinh doanh theo cơ chế thị trường định hướng Xã Hội Chủ Nghĩa.

Giai đoạn 2000 đến nay, nỗ lực cạnh tranh trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế, giai đoạn phát triển.

Thực trạng hiện nay

Dệt may là một trong những ngành xuất khẩu mũi nhọn, đóng góp khoảng 16% trong tỷ trọng xuất khẩu của cả nước, trở thành một ngành xuất khẩu chủ lực của cả nước. Năm 2017, kim ngạch xuất khẩu dệt may của Việt Nam đạt 31 tỷ USD, Nếu trừ đi lượng nguyên phụ liệu nhập khẩu phục vụ làm hàng nội địa, thì xuất siêu 15,5 tỷ USD – mức cao nhất từ trước tới nay.
Năm 2018, ngành dệt may đặt mục tiêu xuất khẩu đạt 33,5 tỷ USD; tập trung đầu tư tái cơ cấu nội bộ ngành, áp dụng công nghệ tiên tiến để tự cân đối dần các khâu, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm; chuyển dịch sản xuất theo vùng lãnh thổ; tăng cường hợp tác, liên doanh, liên kết giữa doanh nghiệp dệt may trong nước với nhau, doanh nghiệp trong nước với đầu tư nước ngoài; khai thác thị trường truyền thống song song khai thác thị trường mới; đẩy mạnh hàng FOB, ODM,…

Top 9 công ty may mặc lớn nhất
Việt Nam:

  • Công Ty Cổ Phần Dệt 10/10
  • Công Ty Cổ Phần May Sông Hồng
  • Tổng Công Ty Cổ Phần May Nhà Bè – NBC
  • Tổng Công ty dệt may Gia Định – Giditex
  • Công ty cổ phần dệt may 29 – 3
  • Tập đoàn dệt may Việt Nam – Vinatex
  • Tổng công ty dệt may Hà Nội – Hanosimex
  • Tổng Công Ty Cổ Phần Phong Phú – Phongphu Corporation
  • Tổng công ty cổ phần may Việt Tiến – Pacific Enterprise

QCVN 01 2017 quy định, các doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh trước khi bán hàng hóa ra thị trường nội địa phải công bố hợp quy, gắn dấu hợp quy (CR) cho sản phẩm. Thông báo đăng tải trên trang web của Bộ Công Thương ngày 2-5 cho biết, Bộ trưởng Bộ Công Thương vừa ký ban hành thông tư 07/2018/TT-BCT sửa đổi ngày hiệu lực của Thông tư 21/2017/TT-BCT, ngày quy chuẩn có hiệu lực sẽ dời từ 1-5-2018 như quy định cũ sang ngày 1-1-2019.
Ngành dệt may phát triển, đang nằm trong top 5 nước xuất khẩu nhiều nhất trong ngành dệt may thế giới. Nhiều công ty Ấn Độ đã đầu tư vào lĩnh vực dệt may Việt Nam. Ngược lại, các DN dệt may Việt Nam có thể phát triển đầu tư sản xuất hàng may sẵn ngay tại Ấn Độ để cung ứng cho thị trường 1,3 tỷ dân nước này. Điểm nghẽn của ngành dệt may Việt Nam là nguyên phụ liệu. Hàng năm, ngày dệt may đang nhập bông 100%, nhập 900.000 tấn sợi và vải trên 11 tỷ USD, trong khi đó thế mạnh của Ấn Độ là bông, xơ, sợi. Vì thế, hai bên có thể bổ sung cho nhau để cùng phát triển.
Thách thức hiện nay đối với ngành công nghiệp dệt may là xuất khẩu, hướng tới chất lượng cao hơn và phạm vi lớn hơn, biến đổi nhanh chóng của thị trường thế giới, phát triển vũ bão của khoa học công nghệ.
Xuất khẩu hàng may mặc của Việt Nam thời gian tới sẽ gặp một số khó khăn, do Mỹ đang thắt chặt hơn các quy định, quy chuẩn về an toàn các sản phẩm nhập khẩu nhằm giảm thâm hụt thương mại. Cùng với đó, mức độ cạnh tranh giữa các nhà cung cấp hàng may mặc vào thị trường Mỹ cũng sẽ gay gắt hơn, không chỉ về chất lượng mà còn về khả năng giao hàng, đáp ứng đơn hàng cũng như việc triển khai các hoạt động sản xuất mang tính bền vững…

Ngành dệt may Việt Nam cũng đang đối mặt với vấn đề lao động và phải cạnh tranh rất gay gắt với nhiều ngành nghề khác như lắp ráp thiết bị điện tử, chế biến thực phẩm… đáng lưu ý là cuộc cách mạng 4.0 đã đặt ra một bài toàn mới cho việc giải quyết vấn đề năng suất lao động của ngành. Công nghiệp phụ trợ cho ngành dệt may còn yếu, 70% nguyên liệu phục vụ cho ngành phải nhập từ nước ngoài.

Việc phụ thuộc vào nguyên phụ liệu nhập khẩu và thiếu nhân lực chất lượng cao cho các khâu dệt, nhuộm đang là thách thức cho sự phát triển bền vững của ngành dệt may Việt Nam khi gia nhập chuỗi giá trị dệt may toàn cầu.
Lĩnh vực sản xuất sử dụng nhiều lao động như dệt may thì nguồn nhân lực chất lượng cao giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao năng suất, chất lượng. Nguồn nhân lực chất lượng cao giúp doanh nghiệp khai thác được các khâu có giá trị gia tăng cao trong chuỗi giá trị toàn cầu của ngành dệt may. Nguồn nhân lực chất lượng cao còn giúp các doanh nghiệp có thể ứng dụng công nghệ 4.0 vào quá trình sản xuất nhằm tự động hóa, ứng dụng nhanh chóng các mô hình quản trị hiện đại như: Mô hình sản xuất tinh gọn (LEAN), quản trị đúng lúc (Just In Time) vào quá trình sản xuất, giúp nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả của toàn bộ quá trình sản xuất.
Nhưng thực trạng hiện nay có đến 75% lao động trong lĩnh vực này chưa qua đào tạo hoặc chỉ được đào tạo dưới 3 tháng. Cả nước hiện có 19 trường Cao đẳng, 19 trường Đại học và 3 Viện có chương trình đào tạo liên quan chuyên ngành công nghệ dệt, may hoặc thiết kế thời trang.

Để có nguồn nhân lực có tay nghề thì doanh nghiệp chủ động tuyển dụng và có trách nhiệm đào tạo chuyên sâu với những nhân viên cam kết gắn bó lâu dài. Bên cạnh đó, cần có chính sách khuyến khích người lao động chủ động nâng cao trình độ, tay nghề bằng chế độ lương, thưởng phù hợp. Hiện tượng nhảy việc của những nhân sự có tay nghề và kinh nghiệm.
Bước sang năm 2018, ngành dệt may sẽ khởi sắc hơn năm 2017. Ngành cần hình thành các chuỗi liên kết sản xuất sợi, dệt, nhuộm, may nhằm tạo ra sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Bên cạnh đó, tập trung đầu tư vào lĩnh vực cốt lõi, có lựa chọn, tránh dàn trải. Đồng thời, không nên bỏ qua thị trường nội địa, phát triển các sản phẩm phù hợp với thị hiếu của người tiêu dùng trong nước, xây dựng thương hiệu mới và các kênh tiêu thụ.

Thúc đẩy xuất khẩu hàng dệt may vào thị trường Australia trong bối cảnh CPTPP. Theo cam kết trong Hiệp định CPTPP, Úc sẽ giảm thuế nhập khẩu về 5% ngay trong năm đầu tiên và về 0% từ năm thứ tư kể từ ngày có hiệu lực đối với hầu hết sản phẩm may mặc thuộc nhóm HS 6203, HS 6204 và HS6206. Hiện nay, Úc có xu hướng chuyển sang nhập khẩu và đặt gia công tại Việt Nam do giá nhân công rẻ hơn với Trung Quốc kèm theo mức thuế quan ưu đãi. Việt Nam phải đối mặt sự cạnh tranh lớn mạnh đền từ “gã khổng lồ” Trung Quốc khi thị phần may mặc của nước này tại Úc lên tới 60%. Nguyên nhân chính là, các doanh nghiệp Trung Quốc tiếp cận thị trường Úc sớm hơn doanh nghiệp Việt Nam. Ngoài Trung Quốc, Ấn Độ cũng đang tích cực thâm nhập vào thị trường này.
Việc tham gia CPTPP sẽ tạo lợi thế vượt trội cho Việt Nam mở rộng và khai thác thị trường với kim ngạch xuất khẩu dự kiến đạt 4,8 tỷ USD trong năm 2018 (tăng trưởng 10,5% so với năm 2017). Các ngành như dệt may, da giày và sử dụng nhiều lao động của Việt Nam vẫn được lợi.
Các thương hiệu nổi tiếng ở Việt Nam có thể kể đến như: Việt Tiến, Thái Tuấn, May10, Phong Phú, Hòa Thọ, Việt Thắng, Sợi Thế Kỷ, Thành Công… đang gặp nhiều khó khăn, thậm chí có doanh nghiệp buộc phải thu hẹp quy mô sản xuất, không thể cạnh tranh với hàng nhập khẩu, đặc biệt là hàng Trung Quốc vốn đa dạng về chủng loại, mẫu mã, giá lại rẻ. Ngành dệt may đối diện với nguy cơ mất thị trường nội địa.
Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) đã chính thức được thông qua và dệt may được đánh giá là ngành hưởng lợi nhiều nhất từ hiệp định này. Cổ phiếu các công ty dệt may đã có những phiên giao dịch thăng hoa vừa qua nhờ hiệu ứng CPTPP.

Phương hướng hoạt động trong tương lai cho các doanh nghiệp dệt may tại Việt Nam

Phát triển ngành dệt may phải gắn với bảo vệ môi trường và xu thế dịch chuyển lao động nông nghiệp, nông thôn; chuyển mạnh sản xuất từ gia công sang mua nguyên liệu, bán thành phẩm, đảm bảo nâng cao chất lượng, đa dạng hóa các mặt hàng xuất khẩu và lấy xuất khẩu làm phương thức cơ sở cho sự phát triển của ngành…
Các doanh nghiệp trong ngành dệt may tổ chức và mở rộng mạng lưới bán lẻ trong nước, đổi mới phương thức tiếp thị xuất khẩu, quan tâm đến việc xây dựng, quảng bá thương hiệu, hình ảnh của ngành dệt may Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Thường xuyên cử đại diện tham gia Hội chợ về Công nghệ & Kỹ thuật Dệt may, Công nghệ in Kỹ thuật số trong Dệt may,… các hội thảo liên quan.
Đổi mới công nghệ là một hướng đi đúng đắn và rất cần thiết của ngành dệt may hiện nay, đổi mới trở thành nhân tố đặc biệt có ý nghĩa quyết định sự tăng trưởng và thành công mang tính chiến lược, nâng cao năng lực cạnh tranh.
Dự trù nhiều nhà cung cấp nguyên vật liệu để sẵn sàng đối phó với các thay đổi của thị trường.
Ứng dụng thiết bị công nghệ tiên tiến trong ngành Sợi, tập trung vào khâu dệt nhuộm, ứng dụng công nghệ sản xuất vải giảm trọng, vải có xử lý chống nhàu chống co, vải yarndyed, vải từ sợi biến tính dễ thấm hút mồ hôi, thoáng khí, chống khuẩn, chống tia UV,… tạo ra các sản phẩm có tính khác biệt, có giá trị cao phù hợp với xu thế sản xuất thân thiện với môi trường, sản xuất xanh. Đặc biệt hơn là kỹ thuật cấy con chip vào vải để theo dõi các thông số y tế.
Mở rộng thị trường ở Italia, Việt Nam là thị trường tiềm năng, có nhiều cơ hội hợp tác dành cho các doanh nghiệp Italia ở những lĩnh vực Italia đang quan tâm như dệt may, da giày, thuộc da, nông nghiệp, cơ sở hạ tầng… Việt Nam có nhiều lợi thế về nhân lực, điều kiện kinh tế, thị trường mở để phát triển các ngành mà Italia có thế mạnh và 2 bên có thể hỗ trợ cho nhau. Cuối 2017, Trung tâm Công nghệ Dệt Italia – Việt Nam được khánh thành tại Trường Đại học Bách khoa TPHCM, Italia hỗ trợ công nghệ, kỹ thuật ngành dệt may.

2018-12-06T10:07:56+07:00

Đọc tiếp